Instituti i Kulturës Rome në Shqipëri (IRCA), në partneritet me Qendrën për Drejtësi Gjinore në Shqipëri (CGJA), zbatoi projektin “Fuqizimi i Zërave të Grave dhe Vajzave Rome për të Adresuar dhe Raportuar Korrupsionin në Bashkinë e Tiranës”. Iniciativa synonte fuqizimin e grave dhe vajzave rome për t’u bërë aktore më të informuara dhe aktive në promovimin e integritetit, transparencës dhe llogaridhënies, duke forcuar njëkohësisht aftësinë e tyre për të identifikuar dhe për t’iu përgjigjur rreziqeve të korrupsionit, diskriminimit dhe barrierave të hasura gjatë aksesit në shërbimet publike.
Projekti përdori një qasje pjesëmarrëse dhe të bazuar në komunitet, duke vendosur përvojat e jetuara të grave dhe vajzave rome në qendër të ndërhyrjes. Ai kombinoi gjenerimin e evidencave, ndërtimin e kapaciteteve, angazhimin midis kolegëve, dialogun institucional dhe rritjen e ndërgjegjësimit, duke krijuar një lidhje të drejtpërdrejtë midis përvojave të komunitetit dhe avokimit për shërbime publike më të përgjegjshme dhe gjithëpërfshirëse.
Një pikënisje kyçe ishte zhvillimi i një Dokumenti Referues Bazë, i mbështetur nga një analizë cilësore që përfshinte 30 gra dhe vajza rome nga Bashkia e Tiranës. Analiza shqyrtoi përvojat e tyre në aksesin në shërbimet publike, perceptimet për korrupsionin dhe diskriminimin, barrierat administrative, transparencën dhe njohuritë për mekanizmat e ankesave dhe raportimit. Gjetjet nxorën në pah boshllëqe të rëndësishme informacioni dhe treguan se si diskriminimi, cenueshmëria ekonomike, njohuritë e kufizuara institucionale dhe barrierat dixhitale mund të ndikojnë në ndërveprimet e grave rome me institucionet publike.
Duke u bazuar në këto evidenca, IRCA zbatoi katër workshope për ndërtimin e kapaciteteve në kuadër të “Iniciativës së Kampionëve të Integritetit”, duke përfshirë afërsisht 60 gra dhe vajza rome. Workshopet kombinuan ushtrime praktike, studime rastesh, diskutime në grup, hartëzim institucional, simulime raportimi, ushtrime shkrimi ankesash, lojëra rolesh dhe monitorim të komunitetit. Pjesëmarrësit forcuan kuptimin e tyre për korrupsionin, integritetin, transparencën dhe llogaridhënien dhe rritën njohuritë e tyre për të drejtat e qytetarëve, përgjegjësitë institucionale dhe mekanizmat e raportimit në dispozicion, duke përfshirë Platformën Integrity Desk Albania.
Projekti gjithashtu mbështeti Ndërlidhjen me Komunitetin dhe Angazhimin e Udhëhequr nga Kolegët, përmes të cilave katër pjesëmarrës të rinj romë morën një rol aktiv si lehtësues kolegësh. Ata u angazhuan drejtpërdrejt me anëtarët e komunitetit, ndanë informacion mbi integritetin, të drejtat, aksesin në shërbimet publike dhe mekanizmat e raportimit, dhe inkurajuan gratë dhe vajzat rome të diskutonin përvojat dhe shqetësimet e tyre. Kjo qasje ndihmoi në zgjerimin e ndikimit të projektit përtej grave të përfshira drejtpërdrejt në aktivitetet e trajnimit dhe forcoi pronësinë dhe pjesëmarrjen e komunitetit.
Një pjesë e rëndësishme e iniciativës ishte organizimi i dialogëve të strukturuar midis grave dhe vajzave rome dhe vendimmarrësve vendorë. Këto takime krijuan hapësira të drejtpërdrejta për anëtarët e komunitetit për të ngritur shqetësime në lidhje me shërbimet publike dhe për t’i diskutuar ato me përfaqësuesit e Këshillit Bashkiak të Tiranës dhe Bashkisë së Tiranës. Vëmendje e veçantë iu kushtua sfidave që lidhen me strehimin dhe punësimin, ndërsa diskutimet trajtuan gjithashtu transparencën, llogaridhënien institucionale dhe mundësitë për bashkëpunim të vazhdueshëm midis komuniteteve rome, qeverisjes vendore dhe shoqërisë civile.
Një tryezë e rrumbullakët përfundimtare me shumë palë të interesuara mblodhi së bashku përvojat dhe gjetjet e gjeneruara gjatë gjithë projektit. IRCA prezantoi gjetjet kryesore të vlerësimit bazë dhe promovoi diskutimin mbi praktikat institucionale, përvojat e komunitetit dhe mundësitë për forcimin e parandalimit dhe llogaridhënies. Një mesazh qendror që doli nga projekti ishte rëndësia e shikimit të grave dhe vajzave rome jo thjesht si përfituese të ndërhyrjeve, por si agjente aktive të ndryshimit që mund të identifikojnë sfidat, të informojnë komunitetet e tyre, të marrin pjesë në dialog me institucionet dhe të kontribuojnë në proceset e avokimit dhe llogaridhënies.
Projekti u plotësua nga zhvillimi dhe shpërndarja e materialeve të komunikimit dhe ndërgjegjësimit mbi integritetin, të drejtat, mekanizmat e raportimit, aksesin e barabartë në shërbimet publike dhe pjesëmarrjen qytetare. Materialet u shpërndanë drejtpërdrejt gjatë aktiviteteve me gratë dhe vajzat rome dhe u botuan gjithashtu përmes faqes zyrtare të internetit të IRCA-s për t’i bërë mesazhet kryesore të projektit të arritshme për një audiencë më të gjerë.
Përmes kësaj qasjeje të integruar, projekti forcoi lidhjen midis evidencave të komunitetit, njohurive, pjesëmarrjes dhe angazhimit institucional. Ai kontribuoi në krijimin e hapësirave ku gratë dhe vajzat rome mund të kuptonin më mirë të drejtat e tyre, të forconin vetëbesimin e tyre, të komunikonin prioritetet e tyre drejtpërdrejt institucioneve dhe të merrnin një rol më aktiv në promovimin e shërbimeve publike transparente, të përgjegjshme dhe gjithëpërfshirëse.
Amplifying the Voices of Roma Women and Girls to Address and Report Corruption in Tirana Municipality
The Institute of Romani Culture in Albania (IRCA), in partnership with the Center for Gender Justice in Albania (CGJA), implemented the project “Amplifying the Voices of Roma Women and Girls to Address and Report Corruption in Tirana Municipality.” The initiative aimed to empower Roma women and girls to become more informed and active actors in promoting integrity, transparency and accountability, while strengthening their ability to identify and respond to corruption risks, discrimination and barriers encountered when accessing public services.
The project adopted a strongly participatory and community-based approach, placing the lived experiences of Roma women and girls at the centre of the intervention. It combined evidence generation, capacity building, peer-to-peer engagement, institutional dialogue and awareness raising, creating a direct connection between community experiences and advocacy for more responsive and inclusive public services.
A key starting point was the development of a Baseline Reference Document, supported by a qualitative assessment involving 30 Roma women and girls from Tirana Municipality. The assessment explored their experiences in accessing public services, perceptions of corruption and discrimination, administrative barriers, transparency, and knowledge of complaint and reporting mechanisms. The findings highlighted important information gaps and showed how discrimination, economic vulnerability, limited institutional knowledge and digital barriers can affect Roma women’s interactions with public institutions.
Building on this evidence, IRCA implemented four capacity-building workshops under the “Integrity Champions Initiative,” involving approximately 60 Roma women and girls. The workshops combined practical exercises, case studies, group discussions, institutional mapping, reporting simulations, complaint-writing exercises, role plays and community monitoring. Participants strengthened their understanding of corruption, integrity, transparency and accountability and increased their knowledge of citizens’ rights, institutional responsibilities and available reporting mechanisms, including the Integrity Desk Albania Platform.
The project also supported Community Outreach and Peer-Led Engagement, through which four young Roma participants took an active role as peer facilitators. They engaged directly with community members, shared information on integrity, rights, access to public services and reporting mechanisms, and encouraged Roma women and girls to discuss their experiences and concerns. This approach helped extend the project’s impact beyond the women directly involved in the training activities and strengthened community ownership and participation.
An important part of the initiative was the organization of structured dialogues between Roma women and girls and local decision-makers. These meetings created direct spaces for community members to raise concerns related to public services and discuss them with representatives of the Tirana Municipal Council and Tirana Municipality. Particular attention was given to challenges related to housing and employment, while the discussions also addressed transparency, institutional accountability and opportunities for continued cooperation between Roma communities, local government and civil society.
A final multi-stakeholder roundtable brought together the experiences and findings generated throughout the project. IRCA presented the main findings of the baseline assessment and promoted discussion on institutional practices, community experiences and opportunities for strengthening prevention and accountability. A central message emerging from the project was the importance of viewing Roma women and girls not simply as beneficiaries of interventions, but as active agents of change who can identify challenges, inform their communities, participate in dialogue with institutions and contribute to advocacy and accountability processes.
The project was complemented by the development and dissemination of communication and awareness-raising materials on integrity, rights, reporting mechanisms, equal access to public services and civic participation. The materials were distributed directly during activities with Roma women and girls and were also published through IRCA’s official website to make the project’s key messages accessible to a wider audience.
Through this integrated approach, the project strengthened the connection between community evidence, knowledge, participation and institutional engagement. It contributed to creating spaces where Roma women and girls could better understand their rights, strengthen their confidence, communicate their priorities directly to institutions and take a more active role in promoting transparent, accountable and inclusive public services.
